Quất và cam nấu lên với đường thành một thứ mứt thơm ngon, pha với nước thành thức uống giàu vitamin C, vị thơm mát ngừa viêm họng nhất là trong những ngày thời tiết hay thay đổi này.

Y học cổ truyền cho rằng, gout (gút) là một bệnh thống phong, do ngoại tà xâm nhập cơ thể gây tắc nghẽn kinh lạc, khí huyết ứ trệ tại khớp...

Theo lương y Như Tá, về khía cạnh y học cổ truyền, thống phong là do ngoại tà xâm nhập cơ thể gây tắc nghẽn kinh lạc, khí huyết ứ trệ tại khớp, gây đau đớn mỗi khi co duỗi các khớp. Ban đầu bệnh ở cơ biểu kinh lạc, khi bệnh lâu ngày, tà khí vào gân xương gây tổn thương tạng phủ, chức năng của khí huyết tân dịch rối loạn, tân dịch ứ trệ thành đàm, khí huyết ngưng trệ thành ứ, đàm ứ kết mà hình thành các u cục tô phi quanh khớp (những cục u nổi ở các khớp), dưới da. Bệnh tiến triển lâu ngày gây tổn thương đến can thận, làm biến dạng các khớp và tái phát nhiều lần.

Thực ra, trong y văn cổ truyền không ghi chứng bệnh gút, nhưng có ghi chứng thống phong - đó là chỉ chứng thống tý lâu ngày khó khỏi. Do vậy, bệnh thống phong được quy thuộc phạm trù chứng tý trong đông y.

Những thể bệnh gút thường gặp và bài thuốc chữa

Tùy theo thể bệnh, lương y Như Tá cho biết có bài thuốc chữa khác nhau. Chẳng hạn:

* Thể thấp nhiệt uẩn kết: biểu hiện khớp sưng đỏ, đau, nóng, đau đầu, sốt, người sợ lạnh... Phép trị trong trường hợp này là “tuyên thanh, lợi thấp nhiệt, thông lạc, chỉ thống”, dùng bài thuốc gồm các vị: bạch truật, đương quy, đảng sâm, hoàng cầm (mỗi vị 10g), thương truật, trư linh, trạch tả, phòng kỷ (cùng 12g), long đởm thảo (sao), khổ sâm, tri mẫu, thăng ma (cùng 6g), ý dĩ nhân (sống), xích tiểu đậu (cùng 15g).

* Thể đờm ngưng trở lạc - biểu hiện gồm: ho nhiều đờm, các khớp nặng, cử động khó khăn, khớp mềm hoặc cứng, có khi sốt cao, đầu đau... Phép trị trong trường hợp này là “hòa doanh, khứ ứ, hóa đờm, thông lạc”, dùng bài thuốc có tên “Đào hồng tứ vật thang gia giảm”, gồm các vị: xích thược, đương quy, đào nhân, mộc qua (cùng 10g), hồng hoa, uy linh tiên, xuyên khung (cùng 6g), dã xích đậu, triết bối mẫu (đều 12g), ty qua lạc, tạo giác thích (mỗi thứ 8g). Cách sắc (nấu) hai bài thuốc là: nước đầu cho các vị thuốc cùng 4 chén nước, nấu còn 1 chén thuốc, chắt ra; nước hai cho tiếp 3 chén nước vào, nấu còn lại nửa chén thuốc. Hòa hai nước lại, chia làm 3 lần uống trong ngày.

Về ăn uống

Theo lương y Như Tá, với người mắc bệnh gút, phải kiêng những thực phẩm giàu đạm như: hải sản, các loại thịt có màu đỏ, các loại phủ tạng động vật (tim, gan, thận...), trứng gia cầm, nhất là các loại trứng đang phát triển thành phôi (như trứng vịt lộn), măng tre, măng trúc, nấm. Tuyệt đối không uống bia, rượu, thức uống có cồn...

Còn những thực phẩm cần giảm ăn gồm có: thịt vịt, thịt gà, lươn, ếch, tào phớ... Hạn chế đồ uống có ga, nước ngọt nhiều đường vì sẽ làm tăng nguy cơ béo phì - vốn là một trong những yếu tố làm bệnh gút nặng hơn.

Những thức ăn, đồ uống có lợi cho người bị bệnh gút gồm các thực phẩm giàu chất xơ như: dưa leo, cà chua, củ sắn. Người bệnh gút nên uống nhiều nước trong ngày...

Đồ nguội" rất đa dạng chủng loại như các loại giò, nem, chả, mì ăn liền, các loại khô (khô mực, cá, tôm), hoặc những thực phẩm ngoại nhập như xúc xích, phô-mai, bơ, giăm-bông, thịt xông khói, đồ hộp... có mùi vị rất hấp dẫn và tính tiện lợi làm thực phẩm để dành hoặc ăn chơi, không phải chế biến cầu kỳ như thực phẩm tươi. Vì vậy, trong các dịp lễ tết, hoặc đi dã ngoại, mọi người thường lạm dụng "đồ nguội" và còn dùng nhiều hơn thực phẩm tươi. Vậy dùng bao nhiêu là vừa?

Có chất bảo quản

Ở góc độ y học, "đồ nguội" được xếp vào nhóm thực phẩm công nghiệp. Về mặt giá trị dinh dưỡng, các thực phẩm công nghiệp hầu hết có giá  trị tương đối khá và các chất dinh dưỡng trong thực phẩm đều được bảo tồn trong điều kiện bảo quản đạt tiêu chuẩn theo yêu cầu của nhà sản xuất. Tuy  nhiên, do các loại thực phẩm này được chế biến dạng nấu chín hoặc muối mặn để diệt trùng, tăng thời gian bảo quản và hạn chế nhiễm trùng, nên cần quan tâm hàm lượng muối và chất bảo quản trong thực phẩm. Xúc xích, giò, chả, đồ hộp và nhất là các thực phẩm ăn liền như mì ăn liền, cháo, phở, hủ tiếu ăn liền rất thuận tiện để chế biến thành một bữa ăn nóng sốt và ngon miệng, nhưng hãy cảnh giác với lượng muối ăn khá cao trong gói bột nêm.

Hãy cảnh giác với lượng muối ăn khá cao trong các gói bột nêm đi kèm
   
Các thực phẩm như phô-mai, lạp xưởng, pa-tê, thịt hộp… chứa khá nhiều chất béo động vật (cũng nhiều cholesterol) cần lưu ý nếu bạn bị tăng mỡ máu, cao huyết áp, xơ vữa động mạch, tiểu đường…

Lo lắng về chất bảo quản trong thực phẩm, chúng ta nên lựa chọn mua những sản phẩm của các công ty có uy tín, nhãn hiệu nổi tiếng lâu năm, bao bì nhãn mác rõ ràng.

Đối với sữa hộp, có một thời gian, người tiêu dùng rất hoang mang về chất lượng của sữa uống tiệt trùng và sữa tươi vì không biết dùng loại nào tốt hơn. Thật ra giá trị dinh dưỡng của hai loại sữa này gần tương đương nhau, khi đã được đóng hộp thì cũng chứa chất bảo quản, khác nhau rõ nhất là về khẩu vị (do tỷ lệ sữa tươi, lượng đường, chất tạo mùi, màu… của hộp sữa quyết định).

Chọn mua

Việc sử dụng các loại thức ăn công nghiệp ngày càng phổ biến khi đi du lịch và luôn có trong thực đơn ngày tết, vì tính chất nhanh, gọn, dễ bảo quản, dễ sử dụng và chế biến nhưng vẫn đầy đủ chất dinh dưỡng và lạ miệng. Tuy nhiên, ăn thực phẩm tươi sống bao giờ cũng giàu chất dinh dưỡng và ngon lành hơn đồ hộp. Các loại nước giải khát đóng lon, hộp dù là nước dứa, nước táo… nhưng chỉ toàn là nước, đường, màu, mùi, vị, a-xít citric và chất bảo quản, làm sao sánh kịp với ly nước cam vắt hoặc nước ép trái cây tươi, càng không thể so bì với việc ăn nguyên cả múi cam, trái táo… chứa nhiều chất xơ có lợi cho tiêu hóa và phòng ngừa xơ vữa động mạch, ung thư đường tiêu hóa, kiểm soát đường huyết và cân nặng.

Khi mua đồ hộp hoặc đóng gói,  cần lưu ý đọc nhãn hiệu bao bì (về Hướng dẫn sử dụng, bảo quản, thành phần và giá trị dinh dưỡng), lựa chọn hàng mới sản xuất và còn hạn sử dụng, cách bảo quản của nơi bày bán (thường được khuyên để nơi thoáng mát, không để ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào). Nên ăn thêm rau củ, trái cây tươi để bổ sung đủ vitamin, chất xơ.

Nhiều người hay bị dị ứng với những loại thực phẩm, món ăn, gây ngứa, nổi mẩn khó chịu... 

Có thể xảy ra rất nhanh

Tất cả các thực phẩm đều có thể gây dị ứng, nhất là các loại giàu chất đạm. Thực tế chứng minh, các loại hải sản như cua, cá biển, tôm, sò, mực, là nhóm dễ gây dị ứng nhất. Một số chất phụ gia, chất bảo quản thực phẩm như hàn the, phẩm màu hay bột ngọt cũng có thể là tác nhân gây dị ứng.

Khi sử dụng một thực phẩm, món ăn nào đó, ngay cả với một lượng rất nhỏ, cũng có thể bị các phản ứng như: nếu nhẹ thì nổi mẩn ngứa ở da, đỏ mặt, chảy mũi, hay ngứa mắt; nặng thì có thể làm trụy mạch, suy tim, dẫn đến tử vong, nếu không được cứu chữa kịp thời. Theo các bác sĩ dinh dưỡng, dị ứng thực phẩm là một phản ứng bất thường với một thực phẩm nào đó được kích hoạt bởi hệ miễn dịch của cơ thể. Phản ứng dị ứng với thực phẩm có thể là nhẹ và thoáng qua nhưng đôi khi gây một tình trạng bệnh lý trầm trọng, thậm chí tử vong như nói trên.

* Nếu bị dị ứng thực phẩm cần thực hiện các biện pháp sơ cứu sau: uống nhiều nước, uống thuốc chống dị ứng, nếu thấy không đỡ thì vào cơ sở y tế gần nhất. Nếu sau ăn 5-10 phút mà thấy có triệu chứng: bị nghẹt thở, tay chân lạnh, da niêm nhợt nhạt, toát mồ hôi, huyết áp tụt, mất tri giác... thì cần hô hấp nhân tạo, xoa bóp tim ngoài lồng ngực (nếu ngưng thở, ngưng tim), gấp rút đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu.

* Trường hợp dị ứng nhẹ có thể dùng bài thuốc cổ truyền để điều trị: tang diệp, kinh giới (mỗi vị 10g), cúc hoa, kim ngân, xích thược, bồ công anh, thuyền thoái (mỗi vị 8g), bạc hà, liên kiều (mỗi vị 6g). Nấu lấy nước uống trong ngày.

Theo lương y Vũ Quốc Trung, dị ứng thực phẩm có thể xảy ra trong vài phút hoặc vài giờ sau khi ăn. Một số người quá nhạy cảm thì chỉ cần chạm hoặc hít phải thực phẩm là đã có thể dị ứng. Các triệu chứng dễ nhận biết nhất là: phù, ngứa môi miệng, buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy; phát ban, nổi mẩn đỏ, hắt hơi, chảy nước mũi, nếu dị ứng xảy ra ở nhiều bộ phận có thể đe dọa tới tính mạng.

Có tính di truyền

Dị ứng thực phẩm có tính di truyền, theo thống kê, nếu trong nhà có cha hoặc mẹ bị dị ứng thì 20% - 30% con cái cũng có khả năng dị ứng, nếu cả cha và mẹ đều dị ứng thì tỷ lệ này ở con cái lên đến 50% - 60%. Lương y Vũ Quốc Trung cho biết: “Các thực phẩm có thành phần giống nhau có thể gây dị ứng chéo. Chẳng hạn, nếu đã dị ứng với sữa bò thì cũng có thể dị ứng với các loại sữa động vật khác như sữa dê, cừu, ngựa; hoặc đã dị ứng với đậu nành thì dễ dị ứng với các hạt họ đậu…”.

Cũng may là, rất ít trường hợp bị dị ứng với nhiều thực phẩm, món ăn. Do đó, người bị dị ứng không phải kiêng cữ quá nhiều, dễ làm mất cân bằng dinh dưỡng. Chẳng hạn, người dị ứng với sữa bò không cần kiêng thịt bò (vì có thể không dị ứng với thịt bò); người dị ứng với trứng gà, vịt cũng có thể không dị ứng với thịt gà, vịt, người dị ứng với cá ngừ thì không hẳn sẽ dị ứng với cá thu...

Phòng tránh

Các bác sĩ Trung tâm Dinh dưỡng, TP.HCM khuyên: “Nếu nghi ngờ một loại thực phẩm nào đó gây dị ứng thì không nên ăn loại thực phẩm đó, đây là cơ chế loại trừ tác nhân gây dị ứng”. Đối với những người có nguy cơ cao (những người có cha mẹ hay trong họ hàng có người bị dị ứng thực phẩm) cần chú ý: để các thế hệ sau không bị dị ứng thực phẩm, người phụ nữ mang thai cần tuyệt đối tránh hút thuốc, nhất là giai đoạn nửa cuối của thai kỳ. Sau khi sinh, trong thời gian cho con bú, người mẹ tuyệt đối tránh ăn các loại thực phẩm nghi ngờ đã gây dị ứng cho mình; trong những tháng ăn dặm đầu tiên, không cho trẻ ăn thịt cừu, thịt gà; tránh sữa bò, trứng, bột mì, cá, đậu nành trong năm đầu tiên; và chỉ cho trẻ ăn các loại hạt khi được 3 tuổi. Nếu gia đình có người bị dị ứng, khi mua, chế biến và bảo quản thực phẩm, cần để riêng các thực phẩm có khả năng gây dị ứng, rửa thật sạch các dụng cụ chế biến...

(Theo monngonsaigon.com)